Psychologische veiligheid
Waarom je team 5 centimeter tekortkomt
Een team ervaren klimmers werkt aan een wand van honderden meters hoog. Ze zijn halverwege de tweede touwlengte. Dit is het laatste moment om te beslissen: gaan we door of keren we terug?
Ze besluiten door te gaan. Ze passeren het point of no-return. Vanaf hier is er nog maar één weg: naar boven.
Dan bereiken ze de ‘crux’, het moeilijkste punt van de route. De voorklimmer vertrekt en zet ankerpunten uit. Maar ergens diep vanbinnen twijfelt hij aan het team dat hem beneden zekert. Onbewust legt hij een extra knoop in zijn touw als statisch ankerpunt. Een extra zekerheid voor zichzelf.
En precies daardoor komt hij vijf centimeter tekort. Hij haalt de move niet en valt.
Hij probeert het opnieuw, niet beseffend dat zijn eigen extra knoop de oorzaak is. Keer op keer herhaalt het verhaal zich. Vijf centimeter tekort. De zenuwen nemen toe. De voorklimmer twijfelt aan zijn kunnen, het team twijfelt aan de leider. Teruggaan is geen optie meer. Wat nu?
De onzichtbare knoop in de boardroom
Ik zie exact hetzelfde gebeuren in ondernemingen.
De leider wil naar de top, maar vertrouwt de basis niet volledig. Dus bouwt hij onbewust extra veiligheden in:
Controlemechanismen: Rapportages die wantrouwen maskeren als informatiebehoefte.
Micro-management: Beslissingen die bij het team horen, maar toch weer op het bord van de CEO belanden.
Besluiteloosheid: Het team voelt de twijfel van de leider en durft zelf ook geen move meer te maken.
Net als de klimmer komt de organisatie dan net die vijf centimeter tekort die nodig is voor de doorbraak. Men denkt dat de strategie niet deugt of dat het team niet bekwaam is, terwijl het de knoop van de leider is die de rek uit het systeem haalt.
Veiligheid installeer je niet
Er wordt vandaag enorm veel geïnvesteerd in het installeren van psychologische veiligheid. Men huurt coaches in om mensen te leren praten over hun gevoelens. Maar veiligheid is geen softwarepakket dat je kunt uitrollen over een team.
Veiligheid ontstaat. Het is een bijproduct van zuivere mechanica.
Het ontstaat op het moment dat de leider de bold decision neemt om zijn eigen knopen weg te halen. Wanneer de leider weer vertrouwt op zijn eigen kunnen en op de mensen die hem zekeren. Dat gedrag creëert de ruimte waarin een team durft te bewegen.
De verschuiving: Vertrouwen als brandstof
Echte psychologische veiligheid betekent dat de rek terug is in het touw. Dat mensen weten dat ze kunnen vallen omdat het systeem klopt.
Ik ben niet het ankerpunt en ik ben niet de coach die het team leert hoe ze moeten vallen. Ik ben de engineer die de onbewuste knopen ontwart die de voortgang blokkeren. Wanneer die knopen weg zijn, krijgt de organisatie de broodnodige vijf centimeter bewegingsruimte terug.
Dan wordt de crux weer haalbaar. Niet omdat de wand makkelijker is geworden, maar omdat de leider de blokkade heeft verwijderd.
Wil jij weten welke knopen in jouw leiderschap de rek uit je team halen?